بدت مثل قرن الشمس في رونق الضّحى و صورتها أو ( 1 ) انت فى العين أملح يعنى بل انت . و جواب پنجم آن است كه : « او » به معنى « واو » است ، كانّه تعالى [ قال ] ( 2 ) : * ( أَوْ كَصَيِّبٍ ) * ( 3 ) * ( مِنَ السَّماءِ . . . ) * ، چنان كه گفت : أَنْ تَأْكُلُوا مِنْ بُيُوتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ آبائِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أُمَّهاتِكُمْ . . . ( 4 ) ، چنان كه توبة بن الحميّر گفت : و قد زعمت ليلى بأنّى فاجر لنفسي تقاها او عليها فجورها و جرير گفت : نال الخلافة او كانت له قدرا كما اتى ربّه موسى على قدر « او » ، در هر دو بيت به معنى « واو » باشد تا به معنى مستقيم شود . و اين وجوه كه گفتيم ، مطَّرد باشد في قوله تعالى : ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَهِيَ كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً . . . ( 5 ) ، و وجهى در اين آيت هست ( 6 ) كه در آيت ما روان ( 7 ) نباشد ، چون آن جا رسيم ، گفته شود - ان شاء اللَّه - تقدير آيت چنين است : او كاصحاب صيّب ، على حذف المضاف و اقامة المضاف اليه مقامه ، چنان كه شاعر گفت : لهم مجلس صهب السّبال أذلَّة سواسية احرارها و عبيدها و « صيّب » ، باران بود ، و اشتقاق او من « صاب يصوب » باشد . و بنزديك بصريان وزن او « فيعل » است [ 34 - پ ] ، چون : سيّد و ميّت . و بنزديك كوفيان ، « فعيل » ( 8 ) . * ( مِنَ السَّماءِ ) * ، عرب هر چه سايه بر افگند از بالا ، آن را سماء گويند . سقف خانه را سماء البيت گويند ، و به پارسى نيز آسمانه خانه گويند . و ابر را سماء گويند ، و اين اسم جنس است ، و « لام » در او تعريف جنس است ( 9 ) ، واحد و جمع

--> ( 1 ) . اساس : ندارد ، از مج افزوده شد . ( 2 ) . اساس : ام ، به قياس با نسخهء مج ، تصحيح شد . ( 3 ) . ضبط قرآن مجيد : او كصيّب . ( 4 ) . سورهء نور ( 24 ) آيهء 61 . ( 5 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 74 . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها : و در اين آيت وجهى ديگر است . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مج ، وز : روا . ( 8 ) . مج ، دب : فيعل . ( 9 ) . مب ، مر : و لام تعريف از براى جنس است .